 |
 |
|
|
مطلب آموزشی
وظايف سرپرست و هدايت گروه
سرپرستی و هدايت گروه از لحظه اي كه برنامه به ذهن يك فرد مي رسد و با اجراي برنامه به عهده يك شخص گذاشته مي شود، مسؤوليت سرپرستي او نيز آغاز مي شود و شروع به برنامه ريزي و طراحي برنامه مي كند.
- وظايف قبل از اجراي برنامه - وظايف در حين اجراي برنامه - وظايف بعد از اجراي برنامه
قبل از طراحي برنامه بايد هدف از اجراي آن مشخص گردد و طبق آن برنامه ريزي گردد. هدف از اين گونه طراحي، سازماندهي و انجام پيش بيني هاي لازم جهت اجراي موفقيت آميز و لذت بخش يك برنامه كوهنوردي و اجتناب از خطرات بالقوه كوهستان مي باشد. مي توان 3 عامل اصلي را براي طراحي و برنامه ريزي در نظر گرفت:
ابتدا بایستی تمام افرادي كه خواهان شركت در برنامه هستند را طبقه بندي نمود. پس از طبقه بندي و با توجه به تواناييها مي توان براي صعود ديواره اي بلند، نفرات را انتخاب كرد و يا راهپيمايي چند ساعته در دشتي سرسبز و صعود قله اي را پيشنهاد نمود. يك سرپرست مي تواند برنامه را طبق افراد شركت كننده تعیين و طراحي كند و يا بعد از تعيين برنامه، نفرات خود را براي برنامه طبق طبقه بندي آنها مشخص سازد. واقع گرايي در طراحي و اجراي برنامه هاي كوهنوردي، اصلي انكارناپذير است. نبايد تحت تأثير احساسات به منظور تأمين نظر دوستان، تسليم خواستهاي غيرمنطقي شده و تصميم گيري نمود. برخي گذشتها و يا بلند پروازي هاي غيرمعقول مي توانند خطر آفرين باشند. توجه كافي به قابليتهاي افراد علاوه بر تضمين سلامتي و موفقيت تيم، تجربه اي خوشايند و الگويي صحيح از يك صعود برنامه ريزي شده در ذهن تك تك شركت كنندگان به يادگار باقي خواهد گذارد. مي توان افراد را بر حسب موارد زير طبقه بندي نمود: الف) تجربه ب) توان (روحي و جسمي) ج) مسؤوليت پذيري الف) تجربه استمرار در كوهنوردي مي تواند باعث افزايش تجربه گردد. بديهي است هوش، دقت نظر، مطالعه و تبادل نظر با ديگر كوهنوردان و افراد با تجربه مي تواند اين روند را سرعت بخشد. نبايد فراموش كرد كه هميشه ميزان تجربه هر كوهنورد و حتي سالهاي فعاليتش با كميت و كيفيت برنامه هاي موفق اجرا شده توسط وي ارتباط مستقیم ندارد، بلکه عملكردش در برنامه هاي گذشته و حال، بهترين شاخص تجربه اوست. ب) توان : توان به معناي فعليت اجراي برنامه را مي توان به 2 قسمت تقسيم كرد: توان روحي و توان جسمي 2 – طبقه بندي برنامه ها :
زمان بندي و مدت زمان مورد نياز اجراي هر برنامه اي را مي توان تخمين زد. اگر در محاسبات دقت نكنيم احتمال دارد در اجراي برنامه با كمبود وقت و زمان موجه شده، مجبور شويم برنامه را ناتمام رها كرده، باز گرديم. تخمين مدت زمان برنامه مي تواند از اهميت خاصي برخوردار باشد. زيرا بر اساس آن مي توانيم مقدار تداركات لازم را با خود در برنامه ببريم و براي استفاده روزانه برنامه ريزي كنيم و همينطور نفرات خاص خود را تعيين كنيم. هر قدر مدت زمان اجرا و تعداد روزها افزايش مي يابد. نياز به پزشك و امكانات درماني و نيز برخي امكانات خاص بيشتر مي شود.
تنوع قلل، ارتفاعات گوناگون و شرايط اقليمي مختلف كه بر آنها حاكم است، كوهنوردان را ملزم مي سازد تا بر حسب توانايي تكنيكي (تيمي و فردي) و امكانات و ابزاري كه در اختيار دارند، برنامه ريزي نمايند. با افزايش ارتفاع، دما، اكسيژن و فشار هوا كاهش يافته و صعود دشوارتر مي شود. به همين دليل بهتر است قبل از اقدام به صعود قلل مرتفع، سطح خود را در ارتفاعات كمتر و شرايط سهلتر محك زده و با آگاهي بيشتر نسبت به توانائيهاي خويش، عازم مناطق مرتفع شویم. نبايد فراموش كرد كه در ارتفاعات هميشه محاسبات قبلي درست از آب در نمي آيد. چون در كوهستان تغييرات دما و شرايط جوي شديدتر و سريعتر است و معمولاً آنها كه خود را آماده ساخته اند، سالمتر و موفقترند.
اطلاع از شرايط مختلف فصلهاي سال و تأثير آن بر كوهستان از لحاظ شرايط جوي، اختلاف دما و بارشها و همچنين اطلاع از مسيرهاي صعود در فصول مختلف از وظايف مهم يك سرپرست است كه با توجه به آنها و محدوديتي كه به وجود مي آورند. برنامه ها را طراحي كند و د رحين اجرا از آن موارد براي اجراي موفق برنامه استفاده كند. معمولاً مسيرهاي صعود در تابستان و زمستان متفاوت هستند مسيري كه در تابستان يك ساعته به سادگي طي مي شود. برفكوبي پرحجم و چند ساعته زمستانه، مي تواند آن را تبديل به مسيري وقت گير و بسيار دشوار و خسته كننده نمايد. يال وسيعي كه چمنزاري زيبا آن را پوشانده در زمستان مي تواند مستعد ريزش بهمن باشد نبايد فراموش كرد كه هميشه تابستان ساده ترين و بهترين فصل صعود كوه تفتان و يا سنگنوردي در بيستون به لحاظ گرماي طاقت فرسا و كمبود آب مثال بارزي بر اين مدعا است. د) دشواري و سختي مسير (آشنايي با منطقه) : به لحاظ ساختاري قلل، رشته كوهها و مناطق مختلف، دشواري صعود يكساني ندارند. صعود يك كوه ممكن است از مسيري بسيار سهل الوصول باشد و از جهتي ديگر نياز به زمان بيشتر یا سنگنوردي داشته باشد و يا در زمستان به لحاظ تشكيل بهمني بزرگ، بسيار دشوارتر و خطرناك تر باشد. عزيمت به منطقه و شناسايي مسير مورد نظر از محل و يا يال نزديك به آن در زمان مناسب، عكسهاي شناسايي، گزارش برنامه هاي مكتوب، نقشه و كروكي منطقه و مسير كسب اطلاعات از كوهنورداني كه قبلاً به منطقه رفته اند، پيش نياز برنامه ريزي سرپرست، براي يك برنامه كوهنوردي است. در واقع بهتر است كوهنورد قبل از اقدام به صعود تا حد امكان مشكلات و محدوديتهاي مسير را شناسايي كرده و بداند با چه مسائلي مواجه خواهد شد. يقيناً شناخت مسير و منطقه، عملكرد كوهنوردي را بهبود بخشيده و او را از لحاظ رواني قويتر مي كند و قادر مي سازد تا در زمان بروز مشكلات و خطراتي مانند هواي خراب، گم كردن مسير ، حوادث و ... ايمن ترين و ساده ترين راه را انتخاب نموده و صحيح ترين تصميم را بگيرد. به لحاظ دشواري و يا شرايط خاص برخي از مسيرها، نمي توان تعداد نفرات را به دلخواه مشخص نمود و مشكلات صعود، محدوديتهايي را به گروه ديكته مي كند در صعود با طناب يك گروه 2 نفره سريعتر از گروه 3 نفره صعود مي كند. برنامه اي كه نياز برفكوبي زيادي دارد، 4 نفر راحتتر از يك گروه 2 نفره برفكوبي مي كنند و ... .
معمولاً هزينه با مدت برنامه رابطه مستقيم دارد. مهمترين مواردي كه هزينه هاي هر برنامه اي را تعيين مي كنند عبارتند از: الف) تداركات ب)حمل و نقل اعضاء و بارها ج) وسايل خاص الف) تداركات در برنامه هاي كوتاه مدت يكي دو روزه شايد اين مورد خيلي مهم جلوه نكند اما با افزايش روزهاي برنامه به يك يا چند هفته بطور قطع در هزينه و موفقيت تيم تأثير مي گذارد. تداركات مي بايد بر حسب فصل و شيوه صعود تهيه گردد. كم بودن تداركات نسبت به مدت زمان برنامه و نيز ناقص و يا نامرغوب بودن آنها مي تواند به برنامه و يا گروه آسيب رساند و جلوي موفق اجرا شدن برنامه را بگيرد. به طور مثال اگر مقدار مواد غذايي زودتر از موعد مقرر اتمام برنامه تمام شود و يا اگر در زمستان كبريتها از نوع نامرغوب انتخاب و خريداري شوند و يا خوب عايق بندي نشده و مرطوب شوند حتي با وجود هواي خوب و شرايط عالي همراهان صعود را با مشكل جدي روبرو خواهد كرد. مي توان در برخي مي توان در برخي برنامه ها مقداري از تداركات را قبل از اجراي برنامه و در شهر تهيه كرد و بقيه را در حين اجراي برنامه از شهرها، روستاها يا عشاير منطقه تهيه كرد. انتخاب مناسب مواد غذايي با توجه به مدت زمان برنامه، فصل دشواري و نيز در صورت امكان تقريباً متناسب با ذائقه اكثريت گروه مي تواند در تأمين صحيح انرژي افراد مؤثر باشد و تا حدودي جلوي فشار زياد ناشي از تلاش جسماني شديد در ارتفاع و سرما را بگيرد. و نيز سرپرست برنامه بهتر است از وارد بودن نفرات در شيوه استفاده از برخي وسايل تداركاتي و عمومي مانند چادر، چراغهاي خوراكپزي و روشنايي و غيره كه در برنامه مي تواند آسيب رسان باشند، مطمئن شود.
توجه به ساعات حركت وسايل نقليه عمومي بين شهري اعم از اتوبوس، ميني بوس، قطار و هواپيما مي تواند در انتخاب بهتر وسيله حمل و نقل و ايجاد تناسب و تعادل بين وقت و هزينه راهنماي خوبي باشد. در برخي موارد تعداد زياد نفرات هزينه را كاهش مي دهد. به طور مثال زماني كه گروه محدوديت زماني دارد و يا منطقه فاقد سرويس عمومي بوده و نياز به كرايه نمودن وانت، جيپ و يا ميني بوس باشد. معمولاً حجم بار برنامه هاي بلند مدت آنقدر است كه نفرات گروه ترجيح مي دهند از باربران محلي كمك گرفته و يا با چهارپاداران وارد معامله شوند.
برخي وسايل جزو وسايل كوهنوردي حساب نمي شوند. مانند يخدان حمل مواد غذايي، قابلمه بزرگ و غيره كه گروه مي بايد آنها را تهيه كند. برخي ديگر بر حسب اجراي برنامه ها نياز به وسايل خاص دارد مانند تور و يا چادر مخصوص ديواره هاي بلند، طناب ثابت و ... به طور كلي مي توان وظايف سرپرست را قبل از اجراي برنامه به صورتش خلاصه كرد. 1– تعيين هدف برنامه 2– طراحي و برنامه ريزي 3- شناسايي منطقه مورد نظر 4– پيش بيني مدت زمان اجراي برنامه 5– تعيين نفرات شركت كننده در برنامه 6– تعيين مسؤول تداركات و مسؤول فني و در صورت لزوم تعیین مسؤوليتهاي ديگر (مسؤول امور مالي، امداد، راهنما و ...) 7– تعيين نوع وسيله نقليه 8– آگاه ساختن مسؤولين گروه از كم و کیف برنامه 9- تشكيل دادن يك يا چند جلسه هماهنگي (به تناسب برنامه) 10–اجراي برنامه تمريني (در صورت لزوم) 11– اطلاع از وضعيت آب و هوايي در طول اجراي برنامه 12– تخمين هزينه برنامه و بهينه سازي 13– كنترل تداركات برنامه و نيز وسايل فني 14– در صورت کرایه کردن وسیله نقلیه براي برنامه، كنترل و اطمينان حاصل كردن از وضعيت فعلي آن و پيش بيني هاي لازم براي جاده ها 15– اطلاع سرپرست از برخي مسائل افراد تيم به خصوص درباره افرادی که بیمار هستند یا سابقه بیماری دارند.
*وظايف سرپرست در حين اجراي برنامه بديهي است كه بخش مهم وظيفه يك سرپرست از لحظه اجراي برنامه آغاز مي شود. البته اين بدان معنا نيست كه بخش قبلي از اهميت كمتري برخوردار است هرچه يك سرپرست قبل از اجراي برنامه پيش بيني هاي لازم را كرده باشد و برنامه را به شكل خوبي طراحي كرده باشد در حين اجراي برنامه از فشار كمتري برخوردار است و مي تواند به راحتي برنامه ريزي خود را به اجرا درآورد و اين قسمت از آن جهت مهم است كه از اين لحظه به بعد جان و سلامتي افراد گروه تا حدود زيادي در دست سرپرست است. - در آغاز برنامه اوضاع روحي و جسمي نفرات و همچنين كوله و وسايل آنها و نيز وسايل عمومي را بايد كنترل كرد تا در حين اجراي برنامه مورد و يا مشكلي براي گروه پيش نيايد. - آگاهي از كل اوضاع در حال جريان و كنترل آنها مي تواند جلوي خسارتهايي به برنامه را بگيرد. - در برخي موارد گرفتن راهنماي محلي و با خبرشدن از اوضاع كنوني منطقه ضرورت پيدا مي كند ولي هميشه نمي توان به گفته ها و اطلاعات محليان اطمينان كرد به خصوص از بابت زمان بنديهاي برنامه. اما در عين حال بايد به عقايد و رسوم آنها احترام گذاشت و افراد گروه را از اين بابت توجيه كرد. - مسيريابي و شناسايي معابر از روي نقشه و اطلاعات قبلي گاه در برنامه ضرورت پيدا مي كند و ازآن جهت يك سرپرست بايد به اين فنون آگاهي داشته باشد. - پيدا كردن محلهايي مناسب براي زمانهاي استراحت و نيز شب ماني و كمپينگ در احياي انرژي و رفع خستگي گروه مؤثر است و نيز تنظيم زمانهاي استراحت به موقع و كنترل آنها در اين مورد نقش مهمي را داراست. - انتخاب صحيح نفراتي براي مسؤوليت جلوداري و عقب داري گروه بدين صورت كه اين نفرات از افراد برجسته و قوي گروه باشند تا بتوانند ريتم مناسبي براي حركت گروه به وجود آورند و نيز اين امكان را به سرپرست بدهند تا نظم خوبي براي تيم به وجود آورد و بتواند ابتدا و انتهاي گروه را كنترل نمايد. - نظرات بر كار مسؤوليتي كه براي برنامه تعيين شده، اعم از جلودار، عقب دار، مسوول فني، تداركات، مالي، گزارش نويس و ... از وظايف مهم سرپرست است. - يك سرپرست بايد در طول برنامه اطلاع دقيقي از وضعيت روحي و جسمي افراد داشته باشد و نيز از وضعيت امكاناتي آنها از بابت كوله، مواد غذايي و آشاميدني ها و ... با خبر باشد تا در موقع لزوم تدابير لازم را به كار برد. - سرپرست يك تيم مي تواند اين توانايي را داشته باشد كه در گروه خود، بين افراد ارتباط برقرار كند و نيز اگر خود سرپرست بتواند اين ارتباط را بين خود و اعضاء ، قوي تر سازد، در كيفيت اجراي برنامه تأثير مثبت خواهد گذاشت. - ايجاد نظم و هماهنگي و كنترل ريتم حركت گروه و نظارت بر حركت فرد و جلوگيري از پراكندگي آنان بهترين صعود را به وجود خواهد آورد - برخورد مناسب سرپرست با افراد گروه بر روحيه تيم تأثير بسياري خواهد داشت. هر عكس العملي از جانب او در نظر افراد جلب توجه خواهد كرد مانند چهره ي شاد، عبوس، نگران، گرفته و يا آرام و .... كه تيم بر آن تأثير مي گيرد و مي تواند احساس شادماني، نگراني ، دلهره و يا آرامش خاطر را در گروه به وجود آورد، به خصوص در موقع دشوار و خطرناك که توان روحي و جسمي افراد ممكن است تقليل يابد، نقش سرپرست بسيار مهم و تعيين كننده خواهد بود. تشويق ها و روحيه دادن ها و آرام كردن گروه در مواقع بحراني باعث خواهد شد تيم، سلامت و شاداب برنامه را به اتمام رساند.
* وظايف سرپرست بعد از اجراي برنامه معمولاً وظايف سرپرست با خاتمه برنامه تمام نمي شود، بلكه برخي كارها است كه بعد از اجراي برنامه، سرپرست بايد بدانها توجه داشته باشد. دادن گزارش برنامه با نقشه و كروكي دقيق و پيگيري كار گزارش نویس برنامه از آن جمله است. پيگيري موارد مالي و برخي تصميمات در باب آنها و نيز برخي تداركات باقي مانده، اطلاع حاصل كردن از اوضاع و سلامت افراد بعد از خاتمه برنامه، پيگيري وسايل فني و عمومي برنامه و كنترل كردن آنها و بازگرداندنشان به گروه و يا صاحبانشان، در صورت تمايل برگزاري جلسه پيشنهادات و انتقادات و بحث در مورد برنامه و ... بنابراين مي بينيم كه چه مسئوليت سنگيني برعهده سرپرست برنامه قرار دارد. ولي از هنرهاي يك سرپرست اين است كه بتواند برخي مسؤوليتها را به شكل صحيحي بين نفرات گروه تقسيم كند و خود مانند يك مدير بر كار آنها نظارت و كنترل داشته باشد و به آنها سمت و سو دهد. افرادي كه براي مسؤوليت ها برگزيده مي شوند بايد هر لحظه سرپرست برنامه را در جريان كارها قرار دهد و گزارشي در اختيار سرپرست قرار دهد. مسئول تدارکات بايستي آمار كامل و دقيق تداركات را بداند و سرپرست را در جريان آن قرار دهد و نيز تهيه تداركات برنامه بايد زير نظر سرپرست باشد و براي استفاده از آنها و تعيين مقدار سهميه روزانه (به خصوص غذايي) بایستی در طول مدت برنامه با سرپرست هماهنگي نماید. در حين صعود در صورت برخورد با مسيرهاي فني، مسؤول فني ، مسؤوليت تيم را به عهده مي گيرد. بديهي است خود سرپرست مي توان مسؤول فني هم باشد. ممكن است سرپرستي بخواهد تمام مسؤوليتها را خود به عهده بگيرد. در اين صورت سرپرست بايد از تبحر خاصي برخوردار باشد تا بتواند هم از عهده مسؤوليتهايش برآيد و همچنين وظيفه سرپرستیش را خوب انجام دهد ولي اگر غير اين باشد خستگي و فشار شديدي را بايد تحمل كند كه اين باعث مي شود تمركز روي برنامه از بين برود و كنترل برنامه با مشكل مواجه شود و در برخي مواقع با خطر روبرو شود. برگزيدن كمك سرپرست مي تواند كمك و مشاور خوبي براي سرپرست باشد و نيز اگر احياناً اتفاقي براي سرپرست تيم رخ دهد تيم دچار مشکل نشود و فردي وجود داشته باشد كه اين مسؤوليت را به عهده بگيرد. در بعضي موارد آزاد گذاشتن برنامه و افراد و رأي گیری از نفرات مي تواند در جذابتر كردن برنامه مؤثر باشد به شرطي كه سرپرست توانايي كنترل و جمع و جور كردن آن را داشته باشد. بديهي است كه اين مورد در شرايط خوب برنامه و منطقه امكان پذير است و همين مورد در شرايط دشوارتر مانند مه، مسيرهاي صخره اي و يا بهمن خيز مي تواند جان افراد را به خطر اندازد. حال با توجه به آنچه گفته شد، مي توان خصوصيات يك سرپرست را به طور خلاصه به صورت زير بيان كرد: - آشنايي با اصول ابتدايي كوهنوردي و سنگنوردي و يخ و برف و همچنين گذراندن برخي دوره ها از جمله جهت يابي، هواشناسي، خطرات كوهستان، نقشه خواني، تغذيه، كمكهاي اوليه و ... - كنترل رواني و روحي خود در طول برنامه - تجربه شركت در چندين برنامه كوهنوردي - اخلاق و برخورد متعادل و مناسب با اعضای گروه - شناخت از خود (نقاط قوت و ضعف جسمي، روحي و ...) - دارا بودن انعطاف پذیری جهت مشورت با اعضا و یا برخی از آنها و سپس اتخاذ تصمیم نهایی - اصرار نورزیدن بی مورد بر اجرای کامل برنامه در صورتی که ادامه برنامه با ریسک بالا همراه باشد. - خونسردی و داشتن قاطعیت و سرعت در هنگام خطر - داشتن آمادگي برای سخت ترين شرايط - واقع گرايي و تابع احساسات نشدن - برخوردار بودن از توانايي روحي و جسمي بالا - قدرت كنترل و دارا بودن خلاقيت و مدير و مدبر بودن - قابليت پذيرش انتقاد و يا پيشنهاد از جانب افراد گروه در آخر بايد اين مورد را در نظر بگيريم كه هميشه نمي توان يك سرپرست كامل بود و امكان خطا و اشتباه وجود دارد. بایستی حد و حدود تواناييهاي خود را بدانيم و آن را بپذیریم و بر طبق آن برنامه ريزي كنيم. زيرا اگر خداي نكرده در برنامه اي كه ما سرپرست آن هستيم اتفاقي بيفتد موجب پشيماني ها و مسائل جبران ناپذيري خواهد شد، چه بسا كه كوهنوردان خوبي به همين دلايل كوهنوردي را كنار گذاشته اند.
|
||
|
|
درباره |
|
|
||
|
|
|
|
|
صفحه اولbst3 . |
||
|
|
|
|
|
POWERED BY
BLOGFA.COM |
||