دانش+ تجربه و تمرين + تجهيزات = موفقيت
با داشتن اطلاعات اولیه در هر زمینه ای میتوان در مدت کمتری به مهارت لازم در آن رشته دست یافت.
كسب دانش مطلوب براي پرداختن به ورزش كوهنوردي از طريق مطالعه مطالب آموزشي معتبر، شرکت در کلاسهاي آموزشي ( تئوري و عملي)، ممارست و تمرين فن، زير نظر مربيان مجرب، مطالعه گزارش برنامههاي دقيق، وبلاگهاي مفيد، کتابها، اينترنت، مجلات معتبر و همراهي و همصحبتي با کوهنوردان با تجربه امكان پذير است .
آگاه بودن از مخاطرات کوهنوردی تا حد زيادي ميتواند بر موفقيت برنامه بيافزايد و برخورداري از تجهیزات لازم تا حدودی ميتواند به ما در مواجهه و غلبه بر خطرات كمك كند.
همچنین اجرای ورزش کوهنوردی با استفاده از امکانات و تجهیزات مناسب، برنامهای امنتر و بهتر را برای ما رقم میزند.
از جمله اين وسايل ميتوان به موارد زير اشاره كرد:
الف- وسايل انفرادي:
1- كفش سبك راهپيمايي 2- كفش نيمه سنگين كوهپيمايي 3- انواع كوله پشتي 4- كيسه خواب پر يا ويسكوز يك پوش 5- پيراهن و شلوار پلار 6- كاپش و شلوار بادگير 7- كت پر يا ويسكوز يک پوش 8- انواع كلاه كوهنوردي 9- انواع دستكش كوهنوردي 10- جوراب كوهنوردي 11- انواع عينك كوهنوردي 12- باتوم (چوب دست اسكي) 13- انواع گتر كوهنوردي 14- شنل باران (پانچو) 15- زيرانداز (اسفنجي يا بادي) 16- كلنگ كوهنوردي 17- طناب انفرادي و كارابين 18- يخ شكن (کرامپون) 19- جعبه كمكهاي اوليه 20- پتوي نجات 21- قمقمه آب 22- فلاسك چاي 23- چراغ قوه (دستي يا پيشاني با باتري اضافي ) 24- قطب نما 25- سوت 26- خمير دندان و مسواك 27- ظروف غذا 28- وسايل دوخت و دوز 29- حوله كوچك 30- كارت شناسايي 31- كبريت و فندك-شمع32- چند برگ روزنامه 33- بشقاب، قاشق، ليوان، چاقو، دربازكن كنسرو 34- وسايل پاك كننده 35- دستمال كاغذي 36- دفترچه يادداشت و مداد
ب- وسايل گروهي
1- چادر كوهنوردي با پوش دوم (روكش) 2- ارتفاع سنج 3- صندلي سنگنوردي (هارسن) 4- انواع کارابينهاي مورد نياز لازم 5- چراغ روشنايي (گازي)، فانوس شمعي 6- كتري، قوري 7- چراغ خوراكپزي (بنزيني، گازي) باكپسول اضافه 8- نقشه، كروكي، گزارش برنامه 9- بيلچه 10- مجوز برنامه11- وسايل عكاسي
در ادامه، آشنايي با لوازم اوليه مورد نياز اجراي برنامههاي طبيعتگردي و كوهپيمايي كه مقدمه شروع ورزش مفرح و متنوع كوهنوردي نيز است، امري ضروري به نظر ميرسد. ما ابتدا به اصطلاح به 3کا مي پردازيم که شامل کفش،کوله و کيسه خواب است و ازمهمترين لوازم ضروري يک کوهنورد محسوب ميشود.
کفش کوه
کفش از مهمترين وسايل کوهنوردي به شمار ميرود. با توجه به رشته ورزشي کوهنوردي و سنگ نوردي اندام تحتاني به خصوص پاها بيشترين درگيري و فعاليت را در اين رشته ورزشي دارد و قاعدتا ًشايعترين آسيبهاي اين ورزش در پاها است که بايد براي پيشگيري از آسيب به سلامت آنها بيشتر توجه كرد. برخلاف گذشته که به دوام کفش اهميت داده ميشد، امروزه کارايي (قابليت فني ) و راحتي آن اهميت بسزايي داد.
شناخت پا (تفاوت پاي زنان با مردان)، ويژگيهاي آن (طول، پهنا، شکل قوس و حجم پا، انگشتان)، تعين نوع فعاليتي که با کفش خواهيم داشت (کوهنوردي يا کوه پيمايي يا طبيعت گردي )، شناخت ويژگيهاي کفشهاي مختلف، تهيه کفش متناسب با نوع فعاليت و نگهداري صحیح آن از نکات قابل تأمل در موضوع کفش کوه است.
در گذشته کفشها از چرم ساخته ميشد که بنا به شرايط و مورد استفاده،ضخامت و تعداد لايههاي چرم آن متفاوت بود. يکي از اشکالات کفشهاي چرمي زمستاني وزن و سنگيني آن بود که با اختراع لايهها و پارچههاي جديد با عناوين گورتکس - سيمپاتکس و تينسوليت تا حدي اين نقيصه جبران شده است.
لايه گورتکس (gore-tex) که در انواع پوشاک زمستاني کوهنوردي نيز به کار ميرود خاصيت يک طرفه بودن را داراست؛ يعني تنها از يک طرف کاملاً ضد آب و باد و عايق رطوبتي است و در نتيجه از داخل بخار و گرماي ناشي از تعرق و فعاليت را به خارج ميفرستد و از خيس شدن پوشاک زير و سرمازدگي جلوگيري ميکند.
لايه سيمپاتکس (sympatex) نيز مانند گورتکس ضد آب و ضد باد و داراي قابليت تنفسي و بادوام است.
لايه تينسوليت (thinsulate) نيز گرمازا و عايق حرارتي بوده و در کفشهاي زمستاني و سنگين به کار ميرود.
زيره کفش کوهنوردي نيز از لايههاي مخصوصي ساخته ميشود که معروفترين آن ويبرام ايتاليا است.
همچنين اخيراً لايهاي شوکگير نيز ساخته شده که فشار ضربههاي وارده به کف پا را ميكاهد و موجب ميشود كه پا ديرتر خسته شود و در سرازيري،زانوها کمتر آسيب ببيند.
با توجه به پيشرفتهايي که در زمينه ساخت کفشهاي کوهنوردي به دست آمده و به برخي از آنها اشاره شد؛ امروزه براي هر نوع برنامه کوهنوردي و براي هر فصل و منطقه کفش خاصي ساخته شده و مورد استفاده قرار ميگيرد و ديگر عنوان کفشهاي چهار فصل يا همه کاره دور از ذهن است. به عنوان مثال در کفشهاي مخصوص سنگنوردي نوع کفش براي مرد و زن و همچنين بسته به جنس و نوع سنگ متفاوت است.
به طور کلي ميتوان کفشهاي مناسب طبيعتگردي و كوهنوردي را به پنج دسته بزرگ به شرح زير تقسيم کرد:
1 - کفش صعودهاي هيماليايي(Expedition): كه داراي دو يا سه پوش ( لايه مجزا ) هستند. پوش اول از جنس چرم، پوش دوم از جنس فايبر گلاس و پوش سوم از جنس پارچه ضد آب گورتكس است كه اين لايه تا زير زانوي فرد را مي پوشاند .
2 - كفش كوهنوري سنگين(Mountain high): در صعودهاي بلند زمستاني مانند ارتفاعات ايران به کار ميروند و داراي يک يا چند لايه فوق الذکر است و قابليت نصب کرامپون ( وسيلهاي فلزي با 10 يا 12 دندانه نوك تيز كه جهت حركت روي يخ زير كفش بسته مي شود ) را هم دارند.
3 – كفش كوهنوردي نيمه سنگين(Mountaineering): که براي سه فصل اول سال مورد استفاده قرار ميگيرد.
۴ - كفش كوهپيمايي يا تركينك (Trekking): کفشهايي سبک است و براي صعودهاي يک روزه يا چند روزه سبک در ارتفاعات پايين به کار ميرود.
5 - كفش راهپيمايي (Walking): كه براي مسيرهاي ساده و کفي استفاده ميشود و شبيه کفشهاي معمولي ورزشي و يا اسپرتکسهاي معروف است.
6- کفش سنگنوردي(Climbing): اين کفشها که اصطلاحا ًکتاني سنگ نيز ناميده ميشوند کفشهايي هستند که براي صعودهاي سالني و يا ديواره هاي سالني استفاده ميشوند.
نکات قابل توجه:
- بعد از هر برنامه کفش را کاملا تميز کرده و بشوييد سپس داخل آن را با روزنامه پر کنيد تا هم رطوبت آن گرفته شود و هم حالت و فرم خود را حفظ کند. کفي و کل کفش را خشک کنيد. هيچگاه کفش خيس را براي خشك شدن در برابر حرارت مستقيم مثل آفتاب و آتش قرار ندهيد. از واکسهاي مخصوص براي لايه روي کفش استفاده کنيد.
- ابتداي فصل زمستان کفش چرمي را کاملا با پيه شتر و يا گوسفند چرب کنيد و محل دوخت ها را نيز با موم عسل بپوشانيد تا آب وارد کفش نشود.
- در برنامههاي زمستاني از گتر براي افزايش کارايي کفش، براي پوشش دادن روي کفشها، جلوگيري از نفوذ برف و در نهايت به عنوان لايه اي عايق استفاده کنيد.
- هنگام شبخوابي در برنامه زمستاني کفشها را با روزنامه پر کرده و داخل يک کيسه نايلوني قرار داده و در انتهاي کيسه خواب قرار دهيد تا يخ نزند. در غير اين صورت صبح روز بعد به پا کردن کفشي كه خشك و انعطاف ناپذير شده غير ممکن و زجرآور است !
